Trong bài viết là cuộc trò chuyện với Giáo sư David Putwain (Đại học Liverpool John Moores), đồng Tổng biên tập Tạp chí Tâm lý Giáo dục Anh quốc và tác giả cuốn sách mới “Hiểu và Giúp Vượt Qua Lo Âu Thi Cử: Đó Là Gì, Tại Sao Nó Quan Trọng và Xuất Phát Từ Đâu?”. MindcareVN sẽ giúp bạn đọc có một cái nhìn về vấn đề quan trọng này để đối phó trước các áp lực lo âu trong tương lai.
Động lực viết sách Lo âu thi cử
Giáo sư Putwain chia sẻ rằng ông đã nghiên cứu về lo âu thi cử trong 21 năm. Trước đó, ông từng là giáo viên và giám khảo cấp độ A-level, nên rất quen thuộc với việc chuẩn bị cho học sinh thi cử và quá trình căng thẳng giữa việc học sinh làm bài thi và nhận điểm. Ông luôn quan tâm đến các quá trình tâm lý diễn ra trong tâm trí học sinh khi họ chuẩn bị và làm bài thi.
Sự quan tâm của ông tập trung vào ba khía cạnh:
- Tại sao một số học sinh trở nên và tiếp tục bị lo âu thi cử cao
- Tác động của lo âu đến thành tích, sức khỏe tinh thần và động lực
- Những biện pháp có thể áp dụng để giải quyết vấn đề
Tác động của stress và lo âu thi cử đối với học sinh, sinh viên
Giáo sư Putwain chỉ ra một quan niệm sai lầm phổ biến rằng mối quan hệ giữa hiệu suất thi cử và stress/lo âu tuân theo đường cong hình chữ U ngược, thường được biết đến như định luật Yerkes-Dodson. Ý tưởng này cho rằng với ít stress hoặc lo âu, bạn không thể hoạt động tốt; mức độ stress hoặc lo âu vừa phải là tối ưu cho hiệu suất; và quá nhiều stress hoặc lo âu sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất.
Tuy nhiên, trong thực tế, mối quan hệ giữa lo âu thi cử và hiệu suất gần như là tiêu cực – tác động có lợi của một lượng nhỏ lo âu là rất nhỏ. Cũng quan trọng khi phân biệt giữa stress và lo âu. Mặc dù hai thuật ngữ này thường được sử dụng thay thế cho nhau, chúng không giống nhau.
Stress là cảm giác chịu áp lực, nhưng điều này không nhất thiết dẫn đến lo âu. Chỉ khi mọi người cảm thấy họ không thể đối phó với áp lực, hoặc xem nó như một mối đe dọa. Khi đó họ mới trở nên lo lắng và hiệu suất của họ bị ảnh hưởng.
Có rất nhiều bằng chứng cho thấy lo âu thi cử gây hại cho thành tích và việc học tập. Khi lo âu và thành tích được đo lường theo chiều dọc, qua nhiều giai đoạn, người ta thấy mối quan hệ tiêu cực theo cả hai hướng: lo âu dẫn đến thành tích thấp và học sinh có thành tích thấp trở nên lo âu hơn.
Chiến lược giúp học sinh đối phó với lo âu thi cử
Phản hồi định hướng bài thi
Là việc giúp học sinh hiểu tại sao họ làm đúng hoặc sai điều gì đó, hoặc tại sao họ nhận được điểm cao hơn hoặc thấp hơn cho một bài làm. Học sinh cần hiểu mối liên hệ giữa chiến lược của họ và kết quả.
Luyện tập và dạy chiến lược làm bài
Dạy học sinh suy nghĩ như người chấm thi, cụ thể là cấu trúc đề thi sẽ như nào, cách thức và thời điểm tính điểm. Điều này sẽ giúp phát triển cảm giác kiểm soát được tình hình, không làm bản thân phải rối trong quá trình làm bài thi.
Hỗ trợ thử nghiệm các chiến lược ôn tập khác nhau
Giúp học sinh thử các chiến lược ôn tập khác nhau trong môi trường ít áp lực và xác định chiến lược nào hiệu quả nhất cho họ. Xây dựng việc kiểm tra lặp lại hoặc kiểm tra lại việc học vào quá trình ôn tập để hạn chế việc lo âu thi cử trong các kì thi quan trọng.
Can thiệp cảm xúc
Dạy các kỹ thuật thư giãn như hít thở sâu (thở bụng và thở hộp), thư giãn cơ bắp từng bước và hình dung. Những kỹ thuật này đơn giản để học và có thể áp dụng ở bất kỳ đâu, kể cả trong lúc làm bài.
Những thay đổi cần thiết để hạn chế lo âu thi cử
Giáo sư Putwain đề cập đến áp lực từ trên xuống trong hệ thống giáo dục, được thực hiện bởi chính phủ và xuống ban quản lý trường học và giáo viên, những người trở thành kênh truyền áp lực cho học sinh.
Ông đặt câu hỏi liệu đây có phải là cách tốt nhất để giáo dục thanh thiếu niên của chúng ta hay không. Hệ thống hiện tại được thiết kế cho một phần ba số người phù hợp với giáo dục học thuật. Cần khởi động lại cuộc thảo luận về mục đích thực sự của giáo dục.
Một đề xuất mạnh mẽ hơn là loại bỏ các kỳ thi có tính quyết định cao. Tại sao chúng ta cần các kỳ thi như vậy? Sẽ có những lập luận ủng hộ và phản đối, nhưng ông muốn bắt đầu lại cuộc tranh luận về việc sử dụng các kỳ thi có tính quyết định cao.
Điều có thể làm nhiều hơn trong trường học và cao đẳng là nghiêm túc xem xét vấn đề lo âu thi cử để đảm bảo rằng những trẻ em và thanh thiếu niên cần hỗ trợ đang nhận được sự giúp đỡ. Một số chiến lược mà ông đề cập không tốn kém và ngắn gọn, đó là thay đổi những gì đang được thực hiện thay vì nhất thiết phải bổ sung thêm.
Câu hỏi chưa có lời giải đáp
Một trong những điều Giáo sư Putwain đang nghiên cứu gần đây là ý tưởng về lo âu lâm sàng (dựa trên chẩn đoán và được xem xét nghiêm túc) so với lo âu không lâm sàng (không được coi trọng). Điều này tạo ra một sự phân chia rằng một cái quan trọng và nghiêm trọng, xứng đáng được hỗ trợ và can thiệp, trong khi cái kia thì không.
Người nào đó chỉ dưới ngưỡng lo âu lâm sàng vẫn có nhiều lo âu, họ vẫn đau khổ và cần được hỗ trợ. Một cách tiếp cận hiệu quả hơn là đánh giá mức độ hỗ trợ và can thiệp mà mọi người cần tỷ lệ thuận với mức độ đau khổ và rối loạn chức năng của họ thay vì họ có trên hay dưới ngưỡng.
Lời kết
Hy vọng qua bài viết trên MindcareVN đã giúp bạn đọc có cái nhìn về vấn đề này. Thông điệp mà chúng tôi muốn gửi đến bạn đó là: Hãy nghiêm túc xem xét vấn đề lo âu thi cử, vì nó gây hại cho việc học tập, thành tích và sức khỏe tinh thần. Đồng thời đừng quan trọng hoá để làm điều gì đó về vấn đề này. Vì vậy, hãy nghiêm túc xem xét nó và hành động một cách nhanh chóng nhằm cải thiện vấn đề lo âu.
