Thời đại số mang đến nhiều tiện ích, trẻ càng tiếp xúc sớm với nhiều thiết bị công nghệ. Nhưng kèm với đó cũng đặt ra câu hỏi lớn cho các bậc cha mẹ: Trẻ nhỏ nên tiếp xúc với màn hình bao lâu mỗi ngày? Đặc biệt là với trẻ dưới 5 tuổi trong giai đoạn vàng cho sự phát triển ngôn ngữ, cảm xúc và nhận thức.
Cảnh Báo Khi Trẻ Mất Kết Nối Với Thế Giới Thật
Một ví dụ cho thấy Tuấn một bé trai gần 2 tuổi lúc nào cũng vui vẻ, nhưng lại thường xuyên nổi nóng và quấy khóc dữ dội nếu không được cầm điện thoại của mẹ. Mỹ An cô bé 3 tuổi rưỡi, gần như không phản ứng khi được gọi tên. Đồng thời không làm theo chỉ dẫn đơn giản và thường xuyên lặp lại lời thoại từ các chương trình hoạt hình.
Hai trường hợp này đều là trẻ dưới 5 tuổi, được các bác sĩ nhi khoa giới thiệu đến chuyên gia tâm lý ngôn ngữ vì hành vi bất thường và chậm phát triển ngôn ngữ. Sau khi tìm hiểu, nguyên nhân chung là trẻ sử dụng màn hình quá nhiều trong ngày, từ lúc thức dậy đến khi đi ngủ.
Mặt Tối Của Việc Trẻ Dưới 5 Tuổi Dùng Màn Hình Quá Mức
Cha mẹ hiện nay khác với thời xưa, thường cho rằng các chương trình giáo dục trên điện thoại, tivi hay máy tính bảng có thể giúp trẻ học hỏi. Nhưng sự thật là, dù được dán nhãn các chương trình giáo dục, nhiều ứng dụng vẫn thiếu kiểm định chất lượng và gây tác hại ngược lại, cụ thể như sau:
- Giảm tương tác ngôn ngữ xã hội, cứ mỗi phút trẻ xem màn hình, trẻ nghe ít hơn 6 từ từ người lớn. Và điều này không tốt khi trẻ dưới 5 tuổi, đây là độ tuổi rất cần giao tiếp để hình thành ngôn ngữ.
- Thiếu kết nối cảm xúc khi trẻ dần mất khả năng phản hồi cảm xúc, giảm nhận thức môi trường xung quanh với việc chăm chú vào màn hình.
- Hành vi lệ thuộc khi không có thiết bị, trẻ dễ nổi giận, cáu gắt, hoặc thậm chí la hét, đập phá.
Hệ Lụy Khi Trẻ Dưới 5 Tuổi Xem Màn Hình 6-10 Giờ Mỗi Ngày
Theo tổng hợp của Mindcare VN, các trẻ em được cha mẹ cho xem từ 6 – 7 tiếng mỗi ngày, thậm chí là nhiều hơn nữa. Vì thời gian ở nhà và đến nhà trẻ, đâu đâu các em cũng có thể xem, mà ít tương tác với bạn bè, cha mẹ. Kết quả là:
- Chậm nói, nói lặp như máy vì xem các chương trình.
- Khó tập trung, khó tương tác xã hội.
- Khó ngủ, thậm chí mất ngủ vì não bộ bị kích thích liên tục bởi hình ảnh và âm thanh từ màn hình.
Điều Gì Xảy Ra Khi Giảm Thời Gian Tiếp Xúc Màn Hình?
May mắn thay, khi cha mẹ thực hiện giảm mạnh thời gian tiếp xúc với thiết bị, sự thay đổi tích cực nhanh chóng xuất hiện. Các biểu hiện tích cực sau 2 tháng cai màn hình, bé trở nên hoà đồng, chủ động chơi cùng bạn và tiến bộ rõ rệt trong lời nói. Đặc biệt khi giới hạn còn 20 phút mỗi ngày, khả năng ngôn ngữ và tương tác xã hội cải thiện rõ rệt.
Điều này chứng minh rằng trẻ cần thời gian tương tác thật với người lớn, chứ không phải màn hình, để phát triển toàn diện. Đây là điều mà các cha mẹ có trẻ dưới 5 tuổi cần chú ý đảm bảo để con mình được phát triển tốt hơn.
Vì Sao Giao Tiếp Thật Quan Trọng Hơn Xem Điện Thoại – Máy Tính?
Trẻ em và đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi học ngôn ngữ thông qua những cuộc trò chuyện hàng ngày, qua ánh mắt, cử chỉ và cảm xúc của người chăm sóc. Những khoảnh khắc đơn giản như: Con nhớ lần trước mình cho bò ăn không? Nó kêu ‘moo’ đó!… Tất cả đều giúp trẻ hình thành kết nối, ghi nhớ và phát triển ngôn ngữ bền vững.
Một nghiên cứu cho thấy trẻ xem màn hình điện thoại, máy tính, tivi gấp đôi thời gian khuyến nghị có thể thiếu tới 1.139 từ/ngày từ người lớn. Sẽ mất hơn 800 âm thanh giao tiếp và gần 200 lượt trao đổi lời nói mỗi ngày, điều đó là cực kỳ đáng lo.
Khuyến Nghị Từ Chuyên Gia Tâm Lý
Theo Mindcare VN, Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến cáo cho các bậc cha mẹ có trẻ dưới 5 tuổi phải hạn chế cho con mình tiếp xúc với màn hình:
- Trẻ dưới 18 tháng: Chỉ nên dùng màn hình để gọi video với người thân.
- Trẻ từ 18–24 tháng: Nếu cho xem thì phải có người lớn cùng xem và giải thích.
- Trẻ từ 2–5 tuổi: Tối đa 1 giờ mỗi ngày, nên là nội dung chất lượng cao và có cha mẹ tương tác cùng.
Sau tuổi mẫu giáo, cha mẹ nên đặt quy tắc rõ ràng về việc sử dụng thiết bị và hướng dẫn trẻ dùng công nghệ một cách thông minh, cân bằng. Chứ không nên để con mình sử dụng một cách vô tội vạ và thiếu kết nối với xã hội. Đừng đổ thừa là bản thân mình quá bận rộn mà mặc cho con mình.
Kết Luận
Không ai phủ nhận tiện ích của thiết bị điện tử với vô vàn điều thuận lợi. Nhưng trẻ dưới 5 tuổi cần nhất vẫn là tình yêu thương, sự quan tâm, trò chuyện và vui chơi trực tiếp. Màn hình không thể thay thế những khoảnh khắc quý báu của cha mẹ, ông à, bạn bè ấy. Vì vậy, hãy là người hướng dẫn, không phải người phó mặc trong hành trình tiếp xúc với công nghệ của con trẻ.
