Trong những năm gần đây, cụm từ ADHD (Rối loạn tăng động giảm chú ý) ngày càng trở nên phổ biến. Các báo cáo y tế cho thấy số lượng chẩn đoán ADHD tăng nhanh, đặc biệt là ở người lớn. Vậy điều gì đứng sau xu hướng này? Liệu đây là hệ quả tích cực của nhận thức cộng đồng hay chỉ là tác động từ mạng xã hội, cùng Mindcare VN tìm hiểu tiếp.
Tổng quan về ADHD và xu hướng gia tăng chẩn đoán ADHD gần đây
Rối loạn tăng động giảm chú ý là cụm từ ngày càng xuất hiện nhiều trên các nền tảng mạng xã hội, báo chí và trong các cuộc trò chuyện hàng ngày. Điều đáng chú ý là số lượng người trưởng thành được chẩn đoán ADHD đang tăng lên rõ rệt, dẫn đến nhiều tranh cãi, Liệu chúng ta đang đối mặt với một dịch bệnh ADHD thực sự hay chỉ đơn thuần là hậu quả từ làn sóng nhận thức trên TikTok, YouTube?
Những thông tin dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân đằng sau sự gia tăng chẩn đoán ADHD, vai trò của mạng xã hội, và tại sao việc nhận biết đúng về tình trạng này lại quan trọng hơn bao giờ hết.
Dữ liệu tăng việc chẩn đoán ADHD ý nghĩa gì?
Theo số liệu nghiên cứu gần đây, từ năm 2016 đến 2024, hơn 114.000 bệnh nhân đã được phân tích và kết quả cho thấy: Người lớn là nhóm dẫn đầu trong việc gia tăng chẩn đoán ADHD, trong khi tỷ lệ ở trẻ em và thanh thiếu niên vẫn ổn định. Điều này đặt ra một câu hỏi lớn: Vì sao người lớn mới bắt đầu được chẩn đoán nhiều hơn và số lượng tăng hay nó vẫn như vậy từ trước? Chỉ có điều chưa được chẩn đoán.
Mạng xã hội và vai trò trong nhận thức về ADHD
Vào khoảng những năm 2022, hashtag #adhd trở thành một trong những hashtag nổi bật trên TikTok. Các video lan truyền về đặc điểm ADHD, từ hài hước đến nghiêm túc, tạo ra làn sóng quan tâm mạnh mẽ. Nhiều nội dung mô tả sai lệch, như: “Người ADHD thích dùng muỗng nhỏ” hoặc “Chỉ cần 25 giây để phát hiện ADHD ở phụ nữ”.
Theo một nghiên cứu, 52% nội dung liên quan đến ADHD trên TikTok là sai lệch hoặc gây hiểu nhầm. Có lẽ sau khoảng dịch bệnh covid thì vấn đề tâm lý này ngày càng được chú ý hơn trước. Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng mạng xã hội đã giúp phá vỡ sự kỳ thị xoay quanh sức khỏe tâm thần và thúc đẩy nhiều người tìm hiểu về bản thân hơn.
Quy trình chẩn đoán ADHD không dễ dàng như bạn nghĩ
Dù mạng xã hội có thể làm tăng mức độ nhận biết, nhưng việc chẩn đoán ADHD không đơn giản. Để được chẩn đoán chính thức, một người phải trải qua các bài kiểm tra kéo dài thông qua các buổi, bao gồm:
- Bảng câu hỏi chuyên sâu
- Kiểm tra EEG (điện não đồ)
- Kiểm tra IQ
- Phỏng vấn với chuyên gia thần kinh và bác sĩ tâm thần
Quy trình này có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Một người chia sẻ rằng dù có bằng Tiến sĩ về thần kinh học, họ vẫn phải mất 2 năm để hoàn tất quy trình chẩn đoán một cách chính xác nhất.
Tại sao số lượng người lớn tuổi được chẩn đoán lại tăng?
Trong quá khứ, nhiều chuyên gia tin rằng ADHD chỉ xuất hiện ở trẻ em và sẽ biến mất khi trưởng thành. Thực tế cho thấy điều ngược lại. Người lớn mắc ADHD thường gặp khó khăn trong quản lý thời gian, duy trì sự tập trung và kiểm soát cảm xúc, nhưng biểu hiện có thể khác với trẻ nhỏ. Thay vì tăng động, họ có thể sử dụng các cơ chế đối phó không lành mạnh như:
- Ăn uống mất kiểm soát
- Lạm dụng chất kích thích
- Lo âu hoặc trầm cảm kéo dài
Ngoài ra, ADHD ở phụ nữ trong nhiều thập kỷ đã bị bỏ quên. Trước năm 1999, 81% nghiên cứu về ADHD chỉ tập trung vào nam giới. Điều này khiến triệu chứng ở phụ nữ không được công nhận, dẫn đến việc chẩn đoán sai lệch hoặc bị bỏ sót.
Tăng nhận thức về chẩn đoán ADHD
Chúng ta không đang chứng kiến một dịch bệnh ADHD đang lây lan, mà đang chứng kiến sự nhận thức đúng đắn hơn về rối loạn này. Người trưởng thành từng bị bỏ sót nay đã có cơ hội được đánh giá và hỗ trợ. Phụ nữ bắt đầu hiểu rõ hơn về tình trạng của mình và tìm kiếm sự giúp đỡ nhiều hơn.
Chính mạng xã hội, dù có phần thổi phồng, đã mở đường cho sự hiểu biết sâu hơn về sức khỏe tâm thần. Việc nhiều người tự hỏi: Liệu mình có ADHD? có thể là bước đầu tiên để tiếp cận chuyên môn tâm lý thực sự.
Lời kết
Tóm lại, sự gia tăng trong chẩn đoán ADHD không phản ánh sự tăng đột biến của bệnh lý này, nó không mới. Mà đây chỉ là kết quả của quá trình nhận thức cộng đồng sâu sắc hơn. Dù truyền thông chính thống đôi khi gán cho ADHD những định kiến tiêu cực, ngày càng có nhiều người dám lên tiếng và tìm kiếm sự hỗ trợ tâm lý phù hợp.
